و مختار آفريده ، و تصميم نهايى براى پيمودن راه حق و باطل با خود او است . تعبير به « يستقيم » تعبير جالبى است كه نشان مىدهد راه اصلى كه در پيش روى انسان قرار دارد راه مستقيم هدايت و سعادت است ، و بقيه راهها همه انحرافى است ، تمامى نيروهاى درون و برون انسان همه بسيج شده‌اند كه او را در اين راه مستقيم به حركت در آورند ، و اگر افراط و تفريطها ، وسوسه‌هاى شيطانى ، و تبليغات گمراه كننده در كار نباشد انسان با نداى فطرت در همين مسير مستقيم گام مىنهد مىدانيم خط مستقيم هميشه نزديكترين راه به مقصد است . اما از آنجا كه تعبير به مشيت و اراده انسان ممكن است اين توهم را ايجاد كند كه انسان چنان آزاد است كه هيچ نيازى در پيمودن اين راه به خداوند و توفيق الهى ندارد ، در آيه بعد كه آخرين آيه اين سوره است به بيان نفوذ مشيت پروردگار پرداخته مىفرمايد : « شما اراده نمىكنيد مگر اينكه خداوندى كه پروردگار جهانيان است بخواهد » ( * ( وَما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّه رَبُّ الْعالَمِينَ ) * ) . در حقيقت مجموع اين دو آيه همان مساله دقيق و ظريف « امر بين الامرين » را بيان مىكند ، از يك سو مىگويد تصميمگيرى به دست شما است ، از سوى ديگر مىگويد : تا خدا نخواهد شما نمىتوانيد تصميم بگيريد ، يعنى اگر شما مختار و آزاد آفريده شده‌ايد اين اختيار و آزادى نيز از ناحيه خدا است ، او خواسته است كه شما چنين باشيد . انسان در اعمال خود نه مجبور است ، و نه صد در صد آزاد ، نه طريقه « جبر » صحيح است و نه طريقه « تفويض » بلكه هر چه او دارد ، از عقل و هوش و توانايى جسمى و قدرت تصميمگيرى همه از ناحيه خدا است ، و همين واقعيت است كه او را از يك سو دائما نيازمند به خالق مىسازد ، و از سوى ديگر به مقتضاى آزادى و اختيارش به او تعهد و مسئوليت مىدهد .